Sondaże opinii, choć budzą - zwłaszcza ostatnio - wiele emocji i
zainteresowania, stanowią w istocie jedynie przykład działania bardziej ogólnych
mechanizmów. Mechanizmów, które dochodziły do głosu dużo wcześniej, niż pojawiły
się badania sondażowe wraz z praktyką publikowania na szeroką skalę ich wyników.
Mechanizmy te są wręcz pierwotne dla naszego gatunku, a ich ślady można odnajdywać we
wszelkich rytuałach, w które obfituje historia kultury.
Podejściem spajającym powyższe zjawiska jest koncepcja, według której sondaże
okazują się jednym z przejawów wiedzy wspólnej (ang. common knowledge), czyli
uświadomionej wiedzy społeczeństwa o nim samym.
Istnienie i podzielanie tej wiedzy tłumaczy wiele naszych zachowań zarówno
na poziomie indywidualnym, jak i w skali większych zbiorowości. Dość powiedzieć, że
wiedza wspólna leży u podłoża komunikacji międzyludzkiej, a szerzej: wszelkiej
koordynacji działań. Skutecznym sposobem na generowanie wiedzy wspólnej okazują się
zaś rytuały komunikacyjne.
Temu rozumowaniu została podporządkowana struktura książki i dlatego w pierwszej
kolejności obszernie wprowadzone jest pojęcie wiedzy wspólnej począwszy od jego ujęć
formalnych, a skończywszy na praktycznych egzemplifikacjach. Potem następuje opis tego,
jak wspólna wiedza formuje się, ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcję, jaką
mają tu do spełnienia rytuały komunikacyjne. I wreszcie przedstawiona jest tytułowa
rola sondaży opinii, które dzięki massmediom stają się zwierciadłem, pozwalającym
na budowanie społecznej samowiedzy.
Dr Izabella Anuszewska ukończyła studia na Uniwersytecie Warszawskim
na Wydziale Psychologii oraz na Wydziale Mechaniki, Matematyki i Informatyki. Doktorat
obroniła w Instytucie Socjologii UW. Prelegentka na wielu konferencjach, zarówno o
tematyce metodologicznej, jak i poświęconych massmediom. Jest również autorką
publikacji o tej tematyce. W latach 2002-2006 prowadziła zajęcia dydaktyczne w
Instytucie Socjologii UW z analiz danych sondażowych, metodologii badań społecznych
oraz ich zastosowań w perspektywie marketingowej. Od 15 lat pracuje w Instytucie badań
rynku i opinii MillwardBrown SMG/KRC na stanowisku dyrektora jednego z zespołów
badawczych. Autorka wielu artykułów w prasie branżowej popularyzujących wiedzę o
badaniach rynkowych.
Spis treści:
Wstęp 9
Koncepcja wiedzy wspolnej teorią socjologiczną 9
Struktura książki 11
Novum podejścia 12
Część I
Rozdział 1
Intuicyjne i formalne definicje oraz właściwości wiedzy wspólnej 17
1.1. Przykłady ilustrujące pojęcie wiedzy wspolnej 18
1.2. Historia pojęcia i pierwsze systematyczne ujęcia 20
1.3. Wiedza prywatna, powszechna i wspolna 21
1.4. Podejście hierarchiczne 22
Możliwe stany świata 22
Wiedza podmiotu 23
Zbior możliwości i prywatny system informacyjny 24
1.5. Podejście Lewisa 29
1.6. Podejście Aumanna 34
1.7. Podejście Barwise'a 38
1.8. Podejście Gilbert 41
Rozdział 2
Wiedza wspólna w teorii gier . 45
2.1. Najważniejsze pojęcia teorii gier 46
Rozwiązania w grach strategicznych 47
Rozwiązania w grach ekstensywnych 50
Rozwiązania w grach o sumie niezerowej 54
Rownowaga Nasha 55
Wynik optymalny w sensie Pareto 56
2.2. Zastosowanie pojęcia wiedzy wspolnej do teorii gier 57
Wiedza wspolna o racjonalności graczy 58
Eliminowanie strategii zdominowanych . 60
Rownowaga skorelowana 63
Wiedza graczy a rownowaga Nasha . 63
Przezwyciężanie dylematu więźnia. 65
Indukcja wsteczna 66
Rozdział 3
Wiedza wspólna w sytuacjach interakcji społecznej 73
3.1. Konwencje 74
3.2. Komunikacja 76
Interakcjonizm symboliczny 77
Przykłady funkcji wiedzy wspolnej w komunikowaniu się 78
Zasady konwersacji naturalnej 80
3.3. Problemy koordynacyjne 82
Ilustracje i klasyczne przykłady problemow koordynacyjnych 82
Kreowanie poczucia tożsamości grupowej 83
3.4. Sposoby generowania wiedzy wspolnej 85
Poprzez osobistą komunikację 86
Dzięki sieciom komunikacyjnym 91
Dzięki osobie mediatora 98
Za pośrednictwem mediow 100
3.5. Czy wiedza wspolna jest konieczna w praktycznym procesie komunikacji 101
3.6. Niejednoznaczne społeczne konsekwencje wiedzy wspolnej 103
Negocjacje 103
Konsekwencje psychologiczne i ekonomiczne 105
Część II
Rozdział 4
Ewolucyjnie ukształtowane podstawy poznawcze wiedzy wspólnej 111
4.1. System psychologii intuicyjnej 112
Pojęcia i schematy pojęciowe 112
Systemy skojarzeniowe 114
Człowiek w środowisku informacyjnym 116
Tworzenie koalicji 118
4.2. Kumulatywna ewolucja kulturowa 120
Mechanizm zapadki kulturowej 120
Uczenie się przez naśladowanie oraz intencjonalne nauczanie 21
Socjogeneza 122
4.3. Teoria podwojnego dziedziczenia 123
Ewolucyjna geneza zdolnośći kulturowych 124
Koewolucja kulturowo-genetyczna 125
Natura psychologicznych mechanizmow społecznego uczenia się 126
4.4. Implikacje przyjmowania perspektywy innych 129
Rozumienie zasad obowiązujących w świecie 129
Tworzenie zasad funkcjonowania 130
4.5. Wspolne kierowanie uwagi 132
Wspolne kierowanie uwagi w procesie komunikacji 133
Sceny wspolnej uwagi 134
Rozdział 5
Rytuał jako mechanizm generowania wiedzy wspólnej 137
5.1. Definicje pojęcia 138
Potoczne rozumienie rytuału 138
Własności rytuałow i definicja przekrojowa 139
Społeczny charakter rytuałow i definicja funkcjonalna 140
Wspolne elementy w rożnych definicjach rytuału 141
5.2. Funkcje społeczne rytuału 142
Podejście Durkheima 142
Legitymizacja porządku społecznego 144
Wpływ społeczny 145
Goffmana koncepcja zachowanej twarzy 146
Uczestnictwo w społeczeństwie 147
5.3. Funkcje komunikacyjne rytuału 148
Podejście etologiczne 149
Osadzenie komunikatu w zastanym porządku społecznym 149
Komunikowanie natury relacji społecznych: hierarchii i zmiany 150
Komunikowanie rol społecznych 152
Stosunek do innych i autoprezentacja 153
Wystylizowanie rytuałow 154
5.4. Rytuał a wiedza wspolna 154
Sterowanie uwagą 155
Sposob rytualnego generowania wiedzy wspolnej 155
Kreowanie wiedzy wspolnej przez rytualnych przywodcow 155
Część III
Rozdział 6
Funkcje i znaczenie opinii publicznej 163
6.1. Opinia publiczna ? sposoby ujmowania 164
Model agregatowy społeczeństwa 164
Model kolektywny 165
Definicje pojęć związanych z opinią publiczną 166
Definicje opinii publicznej 167
6.2. Zarys historyczny pojęcia 170
Historia badań opinii publicznej w Ameryce 172
Historia badań opinii publicznej w Polsce 173
Badania opinii publicznej w Polsce po transformacji ustrojowej 176
Badania w świadomości Polakow 178
Relacja pomiędzy zjawiskiem opinii publicznej a jego badaniem 180
6.3. Funkcje opinii publicznej 181
Znaczenie psychologiczne 181
Integracja społeczeństwa 183
Legitymizacja władzy 184
Kontrola społeczna 185
Społeczeństwo obywatelskie 186
6.4. Teoria spirali milczenia 187
Lęk przed odrzuceniem 187
Twarde jądro 188
Czujność w obserwacji otoczenia 189
Konsekwencje spirali milczenia 191
Wybory z 1989 roku przez pryzmat spirali milczenia 191
Zjawisko last minute swing 192
Wybory z 2007 roku przez pryzmat spirali milczenia 193
Utrwalanie struktury społecznej 196
Rozdział 7
Sondaże elementem rytuału komunikacyjnego 201
7.1 Sondaże społeczne domeną socjologii empirycznej 202
Przedmiot poznania socjologii empirycznej 202
Osoba badacza z perspektywy socjologii empirycznej 204
Obszary zastosowania badań
Założenia teoretyczne socjologii empirycznej 205
Rola socjologii empirycznej 206
7.2. Rosnąca popularność sondaży 207
Rozwoj branży badawczej 207
Nowi zleceniodawcy, nowi respondenci i nowe metody 208
7.3. Rytualna forma komunikatow badawczych 211
Tworzenie relacji społecznych 212
Wyniki badań społecznych jako przedmiot komunikacji 213
Rola ekspertow badaczy 213
Rola publicystow 216
Rola specjalistow z badanych dziedzin 218
Akulturacja komunikatow badawczych 219
Rytualne cechy komunikatow badawczych 220
7.4. Funkcje komunikatow badawczych 221
Tematy do stołu obrad 223
Kształtowanie klimatu opinii na tematy polityczne 224
Kształtowanie klimatu opinii w kwestiach komercyjnych 225
Kształtowanie klimatu opinii na temat mediow 225
Zadania komunikatow badawczych 226
Rozdział 8
Media masowe kanałem rozprzestrzeniania rytuałów komunikacyjnych generujących
wiedzę wspólną 229
8.1. Media i rytuały 230
Cykliczna zależność media - rytuały 231
Rytualna konstrukcja przekazow medialnych 233
8.2. Media i wiedza wspolna 234
Wspołuczestniczenie w odbiorze informacji 234
Informacja o kwestiach społecznie ważnych 235
Akulturacja norm 236
8.3. Rola badań i wskaźnikow medialnych 236
Wydatki reklamowe miarą popularności medium 236
Względna ważność twardych danych oraz wynikow z badań medialnych na przykładzie
prasy 239
8.4. Podwojny klimat opinii 242
Media - źrodłem oglądu świata 242
Następstwa podwojnego klimatu opinii 243
8.5. Medialne życie komunikatow sondażowych 245
Kwestia bezstronności mediow w nakręcaniu spirali milczenia 247
Przykład nieefektywnej proby generowania wiedzy wspolnej 250
8.6. Konsekwencje medialnego generowania wiedzy wspolnej 256
Pułapki wiedzy wspolnej - utrzymywanie się fałszywej samowiedzy 256
Parametry opisujące status wiedzy wspolnej 259
Zakończenie 261
Bibliografia 265
Książki i artykuły w czasopismach 265
Artykuły z gazet codziennych 271
Źrodła internetowe 272
Odczyty, wykłady 272
270 stron, B5, oprawa miękka
Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.
